لــــقــاح

لــــقــاح

برای ان که یک انسان به وجود بیاید و موجودی جدید شکل بگیرد باید دو سلول که یکی اسپرماتوزوئید و متعلق به مرد است و دیگری تخمک که متعلق به زن است با یکدیگر تماس برقرار کنند که این عمل را اصطلاحا لقاح یا باروری می گویند. هر چند امروزه این مسئله ساده به نظر می رسد ولی در صد سال گذشته کسی دقیقا مکانیسم این عمل را به درستی درک نکرده بود. موجودات زنده از سلول هایی تشکیل شده اند که یک عنصر همشکل به نام سیتوپلاسم که دور ان را پرده ای پوشانیده است و در میان ان هسته ای قرار دارد ساخته شده اند. در میان میلیاردها سلول دو سلول مانند بقیه دارای سیتوپلاسم، هسته و غشاء سلولی هستند این دوسلول مردانه  (اسپرماتوزوئید) و زنانه (تخمک) نام دارند تخمک از غده جنسی زن به نام تخمدان تشکیل می شود. این غده ها که در حفره شکمی و در سمت راست و چپ رحم قرار گرفته اند دو عدد هستند و بخشی از سیستم تولید مثل را که شامل دولوله فالوپ، رحم، مهبل و اعضای خارجی است تشکیل می دهند.

تخمدان ها دو وظیفه اصلی دارند:
1) از یک طرف دو نوع هورمون به نام های پروژسترون و استروژن ترشح می کنند که نقش اساسی در عملکرد جنسی زنان دارد.
2) از طرف دیگر تخمک را به وجود می اورند.

هر نوزاد مونث در هنگام تولد دارای ذخیره زیادی اوویست (سلول های مادر که تخمک یا اوول از ان ها به وجود می اید) می باشد که در هنگام کودکی مقدار فراوانی از این اوویست ها نابود می شوند و در زمان بلوغ در حدود چهارصد هزار عدد از ان ها باقی می مانند و بعد از بلوغ این اوویست ها کم کم تبدیل به تخمک می شوند. بعد از حدود سیزده سالگی تخمدان ها تولید تخمک را شروع می کنند و یک دختر در این سن می توان باردار شود و این دوره امادگی برای باروری تقریبا سی سال به طول می انجامد.

از تعداد چهارصد هزار تخمک فقط چهارصد عدد از ان ها به مرحله رسیدگی می رسند و بقیه کم کم ازبین می روند. بنابراین مرحله اول ایجاد تخمک است. دو تخمدان به شکل و اندازه دو بادام بزرگ و سفید در پوسته خود قرار دارند و قطر پوسته ان ها کیسه های کوچک محتوی یک اوویست می باشد. در هر ماه یک اوویست تحت تاثیر هورمون های ترشح شده به وسیله غده هیپوفیز (غده ای که فعالیت های هورمونی بدن را در کنترل خود دارد) رسیده و یک تخمک را تشکیل می دهد که رشد می کند و بزرگ می شود. تخمک به وسیله یک لایه سلولی و مقدار کمی مایع احاطه شده است و به تدریج فولیکول به وسیله مایع موجود در ان متورم شده و یک برامدگی گرد را در سطح تخمدان ها تشکیل می دهد. هنگامی که این برامدگی به مرحله بلوغ برسد پاره شده و تخمک را رها می کند. این عمل حدودا بین روزهای سیزدهم تا پانزدهم قاعدگی صورت می گیرد و در تمام این دوره امادگی که مربوط به نصف روزهای قاعدگی است فولیکول، هورمون استروژن تولید می کند. یک تخمک پس از خارج شدن به لوله فالوپ می رود که به رحم ختم می شود.

لوله فالوپ
 لوله های عضلانی بلندی هستند که قطر ان ها حدود 4 میلی متر است که یک پزشک ایتالیایی در قرن شانزدهم ان ها را برای اولن بار مشاهده کرد. قسمتی از لوله ها که نزدیک تخمدان است مانند شیپوری است که لبه های ان به صورت شرابه های نامنظم و متحرکی است که با حرکت خود حرکت یک قایق دردریا را نمایان می سازد و از هم باز و بسته می شوند. این قسمت شیپوری به طور مستقیم با سطح تخمدان در تماس است و هنگامی که تخمک ازاد می شود به وسیله این شرابه ها لبه فالوپ گرفته شده و به وسیله حرکات ضربه مانند تارهای این لوله و مایع موجود در ان به سمت جلو برده می شود و زمانی که در میان لوله قرار گرفت حدود 12 تا 24 ساعت برای بارور شدن توسط یک اسپرماتوزوئید انتظار می کشد و در مواقعی پس از نرسیدن اسپرماتوزوئید تخمک از بین می رود. و به این ترتیب اولین عمل به پایان می رسد.

لوله فالوپ

 تخمک
 به اندازه یک گرده گل است و شفاف و بی رنگ می باشد تخمک مدور بوده و اطراف ان را یک پرده پلاتینی و ارتجاعی پوشانده است. سیتوپلاسم این سلول دارای ذخیره ای است که از پروتئین ها، قندها، چربی ها و دیگر موادی که در طول 14 روز قبل از رها شدنش جمع اوری شده است این ذخیره به ان اجازه می دهد که در طول مسیرش تا داخل رحم به شرطی که بارور باشد خود را تغذیه کند.

لقاح یا باروری
 وجود یک عنصر به نام اسپرماتوزوئید لازم و ضروری است. این سلول های جنسی مردانه از غده جنسی مرد یعنی بیضه ها ترشح می شود. به همان شکل که تخمدان ها ، تخمک و هورمون های زنانه را به وجود می اورند  بیضه ها نیز اسپرماتوزوئید و هورمون مردانه یعنی تستوسترون را تولید می کنند و دقیقا برعکس زنان که با همه ذخیره تخمک خود به دنیا می ایند بیضه های مردان فقط از زمان بلوغ شروع به ساخت اسپرماتوزوئید می کنند و این تولید در واقع تا زمان کهولت تقریبا بدون وقفه ادامه دارد.

sex-selection-1

بیضه ها
 غدد بیضی شکلی هستند که در ان ها لوله های کوچک زیادی قرار دارد مانند لوله های انتقال دهنده اسپرم، این لوله ها بسیار نازک بودهو شبیه رشته هایی است که به دور کدیگر نظیر یک کلاف در هم پیچیده شده اند. در میان این لوله ها سلول های مخصوصی قرار دارند که به وسله یک رشته پشت سر هم و باسرعت زیادی رشد می کنند و اسپرماتوزوئید را تولید می کنند. این سلول هادر اغاز مدور بوده و اندازه ان ها کاهش می یابد و پهن می شوند. سپس سیتوپلاسم ان ها کم شده و دارای یک دم کوچک می باشند که به تدریج طویل می شود و شکل یک نخ بلند را به وجود می اورند. اسپرماتوزوئید زمانی که به سن بلوغ می رسد یکی از کوچکترین سلول های ادمی است.

 دو قسمت تشکیل دهنده ی اسپرماتوزوئید:
:: قسمت اول سر ان است که بیضی شکل بوده و از جلو شبیه به یک گلابی می باشد
:: سمت دوم یک دم بسیار بلند است که مانند شلاق بسیار نازک می باشد.

 اسپرماتوزوئید زمانی که حرکت خود را از دهانه واژن به مقصد لوله های فالوپ اغاز می کنند حرکاتشان به صورت شلاقی و تند است. ان ها پس از تولید مسیری طولانی را سپری می کنند و تغییرات دیگری را متحمل می شوند. اسپرماتوزوئیدها پس از جمع شدن در یک کانال بزرگ با هزاران پیچ و خم که بیش از پنج متر طول دارد (اپیدیدم) بهسوی مجرای خروجی که 30 تا 40 سانتی متر طول دارد می روند و پس از ان در دو کیسهبیضه که در دو سوی پروستات قرار گرفته توقف می کنند.

در طول پیمودن این راه طولانی اسپرماتوزوئیدها دو کار مهم یعنی قدرت باروری و تحرک را به دست می اورند. زمان تشکیل ان ها حدودا 75 روز است و باید به این زمان حدود 10 تا 15 روز برای گذراندن راه اپیدیدم و مجزای خروجی قبل از ان که اسپرماتوزوئید ازاد هنگام انزال به وجود اید اضافه کرد. در هنگام نزدیکی یا مقاربت اسپرماتوزوئید با مایعی که به وسیله پروستات و کیسه های منی ترشح می شود دفع می شود. نقش این مایع تغذیه اسپرماتوزوئید و اسان کردن حمل ان است. اسپرماتوزوئید یا اسپرم پس از انزال و ریخته شده در دهانه رحم 24 ساعت زنده می ماند و پس از ان می تواند به مدت 3 الی 4 روز هم رای ترکیب شدن با تخمک زنده بماند. اسپرم پس از ان که قبل از برخورد با تخمک در مهبل قرار گرفت راه زیادی را باید بپیماید. اسپرم از مسر دهانه رحم وارد ان شده طول ان را می گذراند و به میان لوله های رحمی وارد می شود که اگر در ان جا با تخمک برخورد کند این تخمک بارور می شود و این باروری یا لقاح در لوله رحم به وجود خواهد امد.

پس از این که اسپرم و تخمک به هم می رسند اسپرم تخمک را احاطه می کند و با تکان خوردن و به حرکت در اوردن دم های خود به تخمک می چسبد. اسپرم با ترشح موادی که بافت های مقابل او را از بین می برند منطقه غشایی که تخمک را احاطه کرده سوراخ می کند و پس از ان اسپرم به داخل تخمک وارد می ود و حجم ان را افزایش می دهد. از این لحظه به بعد اسپرم های دیگر نمی توانند به داخل تخمک نفوذ کنند و همان جا از بین می روند. زمانی که تخمک و اسپرم به هم می رسند در واقع ابستنی رخ داده است و تخمک عکس العمل هایی را نشان می دهد، مثلا خود را منقبض می کند و حجم خود را افزایش می دهد.
ورود اسپرمحال که بارداری به وجود امده است تخم به اهستگی به سوی رحم یعنی مکانی که از او استقبال شده و مورد حمایت و حفاظت قرار گرفته و تغذیه می شود حرکت خود را شروع کمی کند. در مجموع تخمک یک قسمت از مسیر اسپرم را که او را باردار نموده است در جهت عکس می پیماید و این حرکت به وسیله مایعات ترشح شده در لوله و مژک های متحرک که نطفه را در جهت صحیح به حرکت در می اورند انجام می شود.

 موسسه خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان

 نویسنده : آرزو رضوانی

 تاریخ انتشار :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ثابت کنید ربات نیستید * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.




مطلب پیشنهادی

کاهش احساسات جنسی

کاهش احساسات جنسی در توجه به کاهش احساسات جنسی می بایست تمایز بین تمایل جنسی …