پوست حساس

پوست حساس

پوست حساس

در طی سال های اخیر، واژه پوست حساس وارد زبان محاوره ای شده است و به کرات مورد استفاده قرار می گیرد. امروزه برخی از افراد اظهار می دارند که دارای پوستی حساس هستند. از این رو بسیاری از صنایع آرایشی ادعا می کنند که محصولاتشان مخصوص پوست حساس است. ولی واقعا معنی دقیق پوست حساس چیست؟

بسیاری از مردم از پوست حساس خود شکایت دارند ولی واقعا نمی دانند که تعریف پوست حساس چیست و آنها دقیقا از چه چیز شکایت دارند. برخی نیز بیان می کنند که به بعضی محصولات بهداشتی از قبیل صابون ها و مواد شوینده و همین طور به برخی فرآورده های آرایشی حساسیت مفرط دارند. چنین افرادی ممکن است به دنبال مصرف اینگونه محصولات، علائم سوزش، قرمزی، آکنه، پوسته پوسته شدن و خشکی پوست بروز دهند. افراد دیگری نیز هستند که این علائم را بروز می دهند، ولی آن را به هیچ محصول آرایشی یا بهداشتی نسبت نمی دهند. چنین واکنش های پوستی ممکن است در اثر عوامل طبیعی از قبیل سرما، گرما و یا وزش بادهای شدید ایجاد شوند. در برخی موارد، بروز چنین علائمی ممکن است در اثر یک بیماری پوستی مثل اگزما باشد.

پوست حساس چیست؟

شکایت مداوم برخی افراد مبنی بر داشتن پوست حساس، اغلب برای پزشکان یک مشکل اساسی است، چرا که مشکلات چنین افرادی را نمی توان در هیچ یک از درماتیت های حساسیتی یا تماسی طبقه بندی کرد (درماتیت حساسیتی یا تماسی عبارت است از التهاب پوست به دنبال تماس مستقیم بابرخی مواد). شایع ترین این شکایت عبارتند از احساس سوزش، خارش و یا التهاب پوست به دنبال تماس با برخی از مواد خاص و یا به دنبال قرار گرفتن در معرض برخی عوامل محیطی. چنین واکنش های پوستی، در ناحیه صورت (به ویژه در بالای لب ها و گونه ها) و یک ساعت بعد از تماس بروز می کند.

بسیاری از مواد به کار رفته در فرآورده های آرایشی از قبیل اسیدهای آلفاهیدروکسی (AHA)، رتینوئیدها، انواع الکل ها، مواد سورفکتانت، بسیاری از اسانس های گیاهی، مواد معطر و برخی مواد نگهدارنده، پتانسیل ایجاد چنین واکنش هایی را دارا هستند. معمولا به منظور تشخیص پوست حساس، از این گونه مواد استفاده می شود. به هرحال، هنوز تعریف دقیقی از پوست حساس وجود ندارد، ولی آنچه که مهم است، پرهیز از هر گونه ماده یا فرآورده ای است که می تواند در پوست ایجاد حساسیت کند.

فاکتورهای دخیل در بروز پوست حساس

پوست حساس، نهایتا در ارتباط با فاکتورهای ژنتیکی و بروز پاسخ های ایمنی می باشد، ولی از مهمترین فاکتور های دخیل در بروز پوست حساس می توان به موارد زیر اشاره کرد:

:: تکنیک هایی مثل پیلینگ، لیزر و درم ابرژن، که معمولا به دنبال آنها پوست حساس شده و دچار التهاب و قرمزی می شود.

:: برخی مواد آرایشی و بهداشتی

:: لایه کراتینی پوست

:: PH پوست

:: سبوم

لایه کراتینی

این لایه مرز بین لایه های زیرین پوست و محیط بیرون را تشکیل می دهد. افراد دارای پوست حساس ممکن است نقایصی در لایه کراتینی داشته باشند، در نتیجه مقاومت آنها در برابر مواد تحریک کننده کاهش می یابد. از سوی دیگر، بسیاری مواد از قبیل مواد صابونی باعث حل شدن چربی های طبیعی پوست می شوند و از این طریق باعث تخریب لایه کراتینی شده و حساسیت پوست را نسبت به محرک های بیرونی افزایش می دهند. همچنین یکی از مهمترین عوامل ایجاد کننده خشکی و حساسیت پوست، آب است. آب اگرچه برای حفظ انعطاف پذیری لایه کراتینی بسیار مهم است، اما تماس مکرر پوست با آب می تواند باعث خشکی و حساسیت پوست گردد.

لایه کراتینی به دنبال شستشوی مداوم، آب جذب کرده و منبسط می گردد. انبساط لایه کراتینی و نیروی کشش حاصل از آن باعث ایجاد شکاف در لایه کراتینی و آسیب دیدگی آن می شود. لایه کراتینی پس از قطع تماس با آب، به علت شکاف های ایجاد شده در آن نمی تواند به حالت طبیعی و اولیه خود برگشته و وظایف حفاظتی و ممانعت از تبخیر آب را به خوبی انجام دهد. به همین دلیل، به دنبال تماس مکرر با آب، پوست خشک و حساس شده و ظاهری زبر و خشن به خود می گیرد. از موارد دیگری که باعث آسیب لایه کراتینی بویژه در پوست های خشک می شود، استفاده بیش از حد از لیف های سنتی خصوصا کیسه می باشد.

سبوم

سبوم ماده ای است که از غدد سبابه (غدد چربی پوست) ترشح می شود. مقدار سبوم در افراد مختلف متفاوت است. افرادی که سبوم پوست آنها بیشتر از حد معمول است (افراد دارای پوست چرب)، بیش از سایرین جوش می زنند و شاید به دنبال استفاده از محصولات آرایشی نیز پوست آنها مستعد بروز جوش باشد. سبوم علاوه براینکه باعث نرمی و حفظ رطوبت پوست می شود، یک سد حفاظتی در برابر مواد محرک ایجاد می کند. بنابراین، کاهش عملکرد غدد سباسه علاوه بر اینکه باعث خشکی پوست می شود، در بیشتر موارد نیز پوست را به اصطلاح حساس می کند.

PH پوست

PH (بخوانید پ هاش) پارامتری است که تعیین کننده اسیدی یا قلیایی بودن یک ماده یا یک محیط می باشد. مقدار PH برای ترکیبات و محیط های مختلف می تواند از 1 تا 14 باشد. PH برابر 7 را  PH خنثی در نظر می گیرند. پایین تر از 7 اسیدی و بالاتر از 7 قلیایی است. پس هر چه مقدار  PH کمتر باشد، آن ماده یا محیط اسیدی تر است و بالعکس.

PH طبیعی پوست در حدود 5/5 است، بنابراین پوست طبیعی دارای خواص اسیدی ضعیف می باشد. رشد و تکثیر میکروب ها بر روی پوست، به علت خاصیت اسیدی آن محدود میباشد. بنابراین محصولاتی که PH پوست را افزایش می دهند، زمینه را برای رشد میکروب ها فراهم می کنند. محصولات اسیدی باعث افزایش حساسیت پوستی شده و تحریک کننده هستند. بسیاری از ترکیبات شیمیایی پیلینگ (لایه برداری)، PH پوست را تا حدود 2/5 پایین می آورند. این امر علاوه بر تحریک بیش از حد پوست، حساسیت آن را نیز به سایر محصولات محرک افزاتیش می دهد. از سوی دیگر، محصولات قلیایی نیز باعث حساسیت پوستی می شوند. علت اصلی بروز حساسیت پوستی به دنبال استفاده از مواد صابونی، بالارفتن PH پوست تا حد 10 تا 12 است. به نظر می رسد که بهترین  PH برای عملکرد پوست 5/5است، لذا برخی صنایع آرایشی ادعا می کنند که محصولاتشان دارای PH متوازن است. به بیانی دیگر، طبق ادعای این صنایع، محصولاتشان دارای  PH نزدیک 5/5 می باشد.

مواد آرایشی و بهداشتی

مواد سورفکتانت

سورفکتانت یا مواد فعال سطحی، ترکیبات متوعی هستند که به طور گسترده در فرآورده های آرایشی، بهداشتی و مراقبت از پوست از آنها استفاده می شود. سورفکتانت ها متداول ترین مواد در صنایع آرایشی بوده و شاید کمتر فرآورده ای را سراغ داشته باشیم که در فرمولاسیون آن از این مواد استفاده نشده باشد. صابون ها، دترجنت ها (مواد شوینده)، مواد امولسیون کننده و پایدار کننده، بسیاری از کمک حلال ها و برخی از حالت دهنده ها و نرم کننده های مو، از دسته سورفکتانت ها می باشند. بسیاری از این مواد تحریک کننده پوست بوده و حساسیت زا هستند. صنایع آرایشی همواره به دنبال سورفکتانت هایی هستند که کمترین حساسیت زایی را به دنبال داشته و به عبارتی ملایم باشند. در واقع، یافتن سورفکتانت های ملایم و در عین حال موثر، یکی از دغدغه های صنایع آرایشی است.

رتینوئیدها و اسیدهای آلفاهیدروکسی

رتینوئیدها ترکیباتی هستند که باعث ایجاد حساسیت می شوند. حساسیت های پوستی ایجاد شده، در طی ماه اول مصرف شدیدتر بوده و با ادامه مصرف به تدریج برطرف می شوند. به منظور به حداقل رساندن حساسیت ناشی از فرآورده های حاوی رتینوئیدها، بهتر است که در ابتدا هر سه شب یکبار مصرف شوند. بعد از دو هفته می توان به تدریج آنها را هرشب استفاده کرد.

توجه به این نکته نیز ضروریست که رتینوئیدها را در هرحالتی باید فقط یکبار در روز (قبل از خواب) و به اندازه یک نخود برای تمام صورت استفاده کرد. خیلی از افراد تصور می کنند که مصرف بیشتر رتینوئیدها نتایج بهتری به دنبال دارد و این فرآورده ها را 4 تا 5 برابر بیش از حد معمول استفاده می کنند. این امر باعث جذب پوستی بیشتر و افزایش عوارض جانبی این محصولات می شود. علاوه بر رتینوئیدها، اسیدهای آلفاهیدروکسی  (AHA) نیز می توانند برای پوست، به ویژه در غلظت های بالا، بسیار تحریک کننده باشند.

سایر موارد

از موادی که وجود آنها در فرآورده های آرایشی از اهمیت زیادی برخوردار می باشد، ترکیبات معطر و مواد نگهدارنده است. ترکیبات معطر از نقطه نظر روانشناسی و احساسی بسیار حائز اهمیت بوده و اکثر فرآورده ها حاوی این مواد می باشند. این ترکیبات از دسته موادی هستند که می توانند باعث بروز حساسیت های پوستی شوند. از این رو، علی رغم اهمیت وجود مواد معطر که در فرآورده های آرایشی، محصولاتی عرضه شده اند که در آنها از این مواد کمتر استفاده شده و یا به کلی فاقد این مواد هستند. علاوه بر این، امروزه در بسیاری از فرآورده های مراقبت از پوست مثل ضد آفتاب ها، از مواد معطر کمتر استفاده می شود و شاید یکی از اصلی ترین دلایل این امر، جلوگیری از تداخل رایحه این فرآورده ها با رایحه دیگر محصولات مورد استفاده فرد باشد. به دو دلیل فوق است که در سال های اخیر، استفاده از عبارت بدون رایحه بسیار متداول شده و در واقع یک نوع مزیت محسوب می شود.

مواد نگهدارنده ترکیباتی هستند که به منظور حفظ پایداری و جلوگیری از آلودگی میکروبی فرآورده به آن اضافه می شوند. در واقع، وجود آنها برای یک فرآورده کاملا ضروری است و به هیچ عنوان نمی توان آنها را حذف نموده و از عبارت فاقد مواد نگهدارنده استفاده نمود. برخی از مواد نگهدارنده حساسیت زا هستند و با توجه به ضرورت وجود آنها در فرآورده های آرایشی، تحقیقات زیادی برروی مواد نگهدارنده حساسیت زا هستند و با توجه به ضرورت وجود آنها در فرآورده های آرایشی، تحقیقات زیادی برروی مواد نگهدارنده ای که حداقل حساسیت را ایجاد کنند صورت می گیرد.

از دیگر موادی که می توانند باعث ایجاد حساسیت های پوستی شوند، اسانس های گیاهی یا روغن های فرار هستند. امروزه بیش از هر زمان دیگر، محصولات گیاهی مورد توجه مصرف کنندگان قرار گرفته است. متاسفانه به علت عدم آگاهی مصرف کنندگان و تبلیغات گسترده صنایع آرایشی، هرگونه محصول گیاهی تداعی کننده اثر بخشی بهتر و عوارض جانبی کمتر است. همانگونه که واضح است، این طرز فکر در بیشتر موارد کاملا اشتباه است و از نظر عوارض جانبی، برخی ترکیبات گیاهی دارای عوارض بیشتری نسبت به ترکیبات به اصطلاح شیمیایی می باشند. روغن های فرار از آن دسته ترکیبات گیاهی هستند که بیشترین تبلیغات در مورد آنها صورت گرفته است و انواع اثرات درمانی به آنها نسبت داده می شود. ولی واقعیت امر این است که در بیشتر موارد، حضور آنها در فرآورده های مراقبت از پوست و مو چیزی بیشتر از یک رایحه و عطر طبیعی نبوده و فقط می توانند از نقطه نظر روانی برای افراد خوشایند باشند. علاوه بر این، نکته بسیار مهمی که در مورد اسانس های گیاهی وجود دارد این است که این ترکیبات از مهمترین موادی هستند که دارای پتانسیل ایجاد حساسیت های پوستی می باشند.

بسیاری از افراد دارای پوست حساس به برخی فرآورده های ضد آفتاب حساسیت دارند. این دسته معمولا ضد آفتاب هایی هستند که حاوی جاذب های شیمیایی می باشند. ضد آفتاب های شیمیایی پتانسیل ایجاد حساسیت پوستی دارند و در افراد دارای پوست حساس بهتر است که از ضد آفتاب های فیزیکی یا مینرال استفاده شود.

فرآورده های مخصوص پوست حساس

اینگونه محصولات برا ی افرادی مناسب هستند که واقعا دارای پوستی حساس می باشند. در فرمولاسیون این فرآورده ها سعی می شود که حتی الامکان از موادی که باعث بروز تحریکات پوستی می شوند استفاده نشده و یا در صورت لزوم، غلظت های پایین آنها به کار گرفته شود. البته موادی مثل رتینوئیدها و اسیدهای آلفاهیدروکسی از این قاعده مستثنی هستند، چرا که خود به عنوان ماده موثره عمل کرده و با توجه به مقاصد درمانی، گاهی لازم است که از غلظت های زیاد آنها استفاده شود.

به هرحال، در فرمولاسیون بسیاری از محصولات ناگزیریم که از برخی مواد به اصطلاح ناملایم استفاده کنیم. برای مثال، برخی از سورفکتانت ها در عین حالی که بسیار موثر هستند، ناملایم بوده و پتانسیل ایجاد حساسیت پوستی دارند. در این موارد می توان به منظور ملایم سازی فرآورده مورد نظر، یا پرهیز از مصرف فرآورده های تحریک کننده، از چند راهکار استفاده کرد:

:: استفاده از فرمولاسیون های جدید و تکنیک های پیشرفته آزاد سازی مواد، مثل تکنیک میکروامولسیون در ژل Retin-A Micro این محصول، نسل جدیدی از فرآورده های  Retin-A بوده و در آن ملکول های ترتینوئین را در گویچه های بسیار ریز پوشینه سازی می کنند. به علت آزاد سازی تدریجی، این روش باعث جذب بهتر و کاهش اثر تحریک کنندگی ترتینوئین می شود.

:: استفاده از فرآورده های التیام دهنده و ترمیم کننده حاوی عصاره های گیاهی از قبیل بابونه، گل همیشه بهار، آلوئه ورا، میموزا و برخی مواد گیاهی مثل بیزابولول، آلانتوئین و کامازولن. همچنین،موادی از قبیل نیاسین آمید، دکسپانتنولل، سوکرالفیت و نمک های عناصر مس، منگنز و روی (زینک).

:: استفاده از موادی که چربی سطح پوست را بازسازی کرده و از این طریق حساسیت زایی مواد را کاهش می دهند، مثل مواد امولینت (نرم کننده پوست) و موادی از قبیل نیاسین آمید (فرمی از ویتامین B3) و دکسپانتنول (ویتامین B5).

:: استفاده از مواد جایگزین و ملایم تر، مثل اسیدهای پلی هیدروکسی  (PHA) به جای اسیدهای آلفاهیدروکسی (AHA) و استفاده از رتینول، استرهای رتینول و یا رتین آلدئید، به جای رتینوئیک اسید (ترتینوئین).

:: استفاده از مخلوط مناسبی از سورفکتانت ها؛ به این صورت که در فرمولاسیون محصول مورد نظر، علاوه بر سورفکتانت اصلی، یک سورفکتانت آمفوتریک و ملایم نیز به کار رود.

:: استفاده از موادی که به عنوان سدی در برابر سورفکتانت ها و سایر مواد حساسیت زا  عمل می کنند، مثل پروتئین ها و بسیاری دیگر از مواد پلیمری.

:: استفاده از داروهای ضد التهاب، مثل داروهای کورتون (ترجیحا انواع ملایم)

 موسسه خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان

 نویسنده : مدیر سایت

 تاریخ انتشار :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ثابت کنید ربات نیستید * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.




مطلب پیشنهادی

استفاده از یک فرآورده مرطوب کننده

اسـتـفـاده از یـک فـرآورده مرطـوب کـنـنـده متاسفانه در مورد هیچ گروه از محصولات به اندازه …