خانه / پوست، مو و زیبایی / پیری پوست و انواع آن

پیری پوست و انواع آن

پیری پـوست

میل به داشتن پوستی زیبا و ظاهری جوان همواره ذهن انسان را به خود مشغول داشته و روند پیری پوست برای خیلی از افراد نگران کننده است. این امر باعث شده است که بیشتر مطالعات آرایشی و مراقبت از پوست پیرامون این موضوع باشد و در این بین نیز صنایع آرایشی توجه خاصی به عرضه محصولاتی با برچسب ضدپیری  و  ضدچروک نشان می دهند.

با افزایش سن، پوست شروع به تغیراتی می کند که نشان دهنده روند پیری است. افراد دارای پوست صاف، نرم و انعطاف پذیر، طی گذشت زمان شاهد بروز علائم پیری در پوست خود می باشند. این علائم عبارتند از بروز چین و چروک و عمیق شدن آنها، ظاهر شدن لک های پیری، تغییرات عروق خونی پوست، سفیدی موها و بالاخره شل و آویزان شدن پوست. پوست در معرض دید همگان بوده و با افزایش سن و  ورودبه دوره میانسالی، علاقه مندی افراد به آهسته کردن روند پیری افزایش می یابد. در این میان، خیلی از افراد عوامل ایجاد کننده پیری زودرس را شناسایی کرده و آنها را مورد توجه قرار می دهند.

قرار گرفتن مزمن و طولانی مدت در معرض نور خورشید باعث پیری زودرس شده و این را می توان حتی در یک فرد با مقایسه قسمت هایی از بدن مثل صورت، دست ها و گردن، که بیشتر در معرض نور خورشید قرار می گیرند، با قسمت هایی که کمتر در معرض می باشند، مثل قسمت داخلی دست ها، به خوبی مشاهده نمود. نور خورشید تنها علت پیری پوست نبوده ولی یکی از مهمترین عوامل محیطی در بروز پیری زودرس است.

انواع پیری پوست

دو عامل اصلی در روند پیری پوست دخیل هستند؛ عوامل درونی بدن و عوامل محیطی. پیری ناشی از فرایندهای درونی بدن (یا پیری طبیعی)، اجتناب ناپذیر بوده و زمینه ژنتیکی دارد و یک روند طبیعی است. این نوع روند پیری با گذشت زمان بروز کرده و به خارج از کنترل انسان می باشد. افراد فقط می توانند با انجام تدابیری بروز آن را به تاخیر بیندازند. پیری ناشی از عوامل محیطی (یا پیری محیطی) به علت برخی فاکتورهای محیطی از قبیل نور خورشید، استعمال دخانیات، مصرف بیش از حد مشروبات الکلی، سوء تغذیه، آلودگی های زیست محیطی و عدم مراقبت کافی از پوست بوده و با کمی سعی و تلاش می توان این فاکتورها را به حداقل رساند.

تفاوت بین پیری طبیعی و پیری محیطی

پوست پیر شده در اثر عوامل درونی، صاف و بدون ضایعه بوده و همراه با خطوطی است که بیانگر الگوی هندسی طبیعی پوست می باشد. فاکتورهای ژنتیکی نقش مهمی در این امر ایفا می کنند. مهمترین فاکتورهای ژنتیکی دخیل در این نوع پیری عبارتند از:

:: نوع پوست؛ پوست های چرب و ضخیم کمتر دچار چروک می شوند.

:: جنس پوست (ماندگاری ذاتی پوست)

:: تغییرات هورمونی

پوست پیر شده در اثر عوامل محیطی، به طور عمده در ناحیه صورت، گردن،سینه و پشت دست ها دیده می شود. این امر بیشتر به علت قرار گرفتن مزمن و طولانی مدت در معرض اشعه ماوراء بنفش (UV) نور خورشید می باشد. مهمترین علائم این نوع پیری پوست عبارتند از کاهش خاصیت ارتجاعی پوست، بروز چروک های عمیق بر خلاف الگوی هندسی طبیعی پوست، شل و آویزان شدن پوست، ظهور لک های پیری و نقاط قرمز زیر پوستی.

پیری طبیعی پوست

باگذشت زمان، پوست دچار تغییراتی می شود که این تغییرات در تمام نقاط دیده شده و مرتبط با روند فیزیولوژیک بدن است. هرچند که نقش عوامل محیطی از قبیل نور خورشید در تسریع آنها بی تاثیر نیست. این تغییرات عبارتند از:

:: روشن تر شدن پوست به علت کاهش تعداد ملانوسیت ها

:: تخریب فیبرهای الاستین و کلاژن

:: نازک شدن پوست

:: خشکی پوست

رشته های کلاژن در پوست جوان(a) و پوست پیر(b)

تصاویری از رشته های کلاژن در پوست جوان(a) و پوست پیر(b)

با افزابش سن، بروز تغییرات در لایه درم پوست برجسته تر از لایه اپی درم است. در افراد بالای 65 سال، تقریبا 20 درصد از ضخامت لایه درم کاسته می شود. در یک پوست پیر، لایه درم دچار تغییرات عمده ای در ساختار و تولید فیبرهای کلاژن و الاستین، و کاهش خاصیت ارتجاعی می شود. تحقیقات بسیار وسیع بر روی کلاژن در روند پیری پوست منجر به عرضه بسیاری از محصولات آرایشی حاوی کلاژن شده است. از مهمترین محصولات که به صورت کلاژن تزریقی می باشند، می توان به Zyderm و Zyplast اشاره نمود. البته این فرآورده ها فقط به منظور حجیم سازی بافت های نرم و رفع موقت چروک ها به کار می روند و به هیچ عنوان نمی توانند جایگزین فیبرهای آسیب دیده شوند.

کرم هایی نیز عرضه شده اند که ادعا می شود حاوی کلاژن یا الاستین بوده و کمبود این دو ماده را در پوست جبران می کنند. در مورد اینگونه کرم ها باید متذکر شد که کلاژن و الاستین موجود در آنها به هیچ وجه قادر به نفوذ به لایه درم نبوده و حتی در صورت جذب پوستی، نمی توانند جایگزین های فیبرهای آسیب دیده شوند. کلاژن و الاستین به علت دارا بودن ساختار پروتئینی، در این کرم ها فقط نقش هومکتانت و مرطوب کنندگی دارند. در مورد سایر مواد از قبیل  ویتامین C،  رتینوئیدها، اسیدهای هیدروکسی و برخی پیتیدها، علاوه بر سایر اثرات، این ادعا وجود دارد که باعث افزایش تولید کلاژن می شوند. برروی اینگونه محصولات گاهی عبارت کرم ضد چروک یا کرم ضد پیری درج می شود. البته باید گفت که اینگونه ترکیبات به معنای واقعی ضد چروک نیستند، یعنی نمی توانند چروک های عمیق ایجادشده را ترمیم کنند. این موارد در واقع پیشگیری کننده روند پیری پوست و یا ترمیم کننده چروک های بسیار ریز هستند.

نازک شدن پوست نیز روندی است که تقریبا از سن 45 سالگی آغاز شده و از علائم پیری طبیعی پوست می باشد. این روند در زنان نسبت به مردان برجسته تر است. لایه چربی بافت زیرجلدی پوست (هیپودرم) به تدریج نازک می شود. از بین رفتن لایه چربی در برخی نواحی بدن مثل صورت، دست و ساق پا بیشتر صورت می گیرد. همه تغییرات فوق منجر به بروز چروک، از بین رفتن خاصیت ارتجاعی، وشل و آویزان شدن پوست می شود. از دیگر تغییراتی که در پیری طبیعی پوست رخ می دهد، خشکی پوست است به طوری که اغلب افراد مسن دارای پوست خشک می باشند.

یک پوست سالم در زیر میکروسکوپ

تصویری از یک پوست سالم در زیر میکروسکوپ

یک پوست آسیب دیده از نور خورشید

تصویری از یک پوست آسیب دیده از نور خورشید

پیری محیطی پوست

مهمترین عوامل محیطی موثر در پیری غیر طبیعی پوست عبارتند از:

:: نورخورشید

:: دود سیگار

نور خورشید

قرار گرفتن در معرض نور خورشید، مهمترین فاکتور محیطی در بروز آسیب های پوستی است. همانگونه که پیش از این نیز بیان شد، اصلی ترین علت بروز چروک پوست و شل شدن آن، تخریب کلاژن و الاستین است. تغییر شکل و تخریب این فیبرها، که به طور طبیعی با افزایش سن ایجاد می شود، با قرارگرفتن در معرض نور خورشید روند سریعتری را طی خواهد کرد. پیری طبیعی پوست در مقایسه با پیری ناشی از خورشید، روند متفاوتی را طی کرده و ظاهر آن متفاوت است. برای نمونه، در پیری ناشی از نور خورشید، نازک شدن لایه اپی درم برجسته تر از لایه درم است، هر چند که در برخی موارد بیمار گونه، سلو های بیشتری در لایه اپی درم پوست تشکیل شده و این لایه با یک الگوی نامنظم ضخیم می شود.

نقش رادیکال های آزاد

رادیکال های آزاد به گروهی از ترکیبات گفته می شود که در نتیجه فرایندهای داخل سلولی ایجادشده و حاوی اکسیژن فعال هستند. این ترکیبات دارای خاصیت اکسید کنندگی بوده و از این طریق دارای خطراتی برای سلول ها می باشند. رادیکال های آزاد نقش مهمی در روند پیری و بروز برخی سرطان های پوستی بر عهده دارند. این ترکیبات در اثر اشعه ماوراء بنفش (UV)، آلودگی های زیست محیطی،استرس، استعمال دخانیات و همینطور فرایندهای طبیعی سلول به وجود می آیند. مواد آنتی اکسیدان ترکیباتی هستند که رادیکال های آزاد را خنثی کرده و از اثرات مضر آنها جلوگیری می کنند.

آسیب های ژنی

نور خورشید و سایر عوامل محیطی خطرساز، از طریق ایجاد رادیکال های آزاد باعث بروز آسیب های ژنی در سلول های پوستی شده و DNA و RNA را دچار آسیب می کنند. این امر باعث می شود که تکثیر  و تمایز سلول های پوستی دچار تغییر شده و به آهستگی صورت گیرد. آسیب های ژنی همچنین باعث بروز ناهنجاری و تغییر شکل سلول ها شده و قدرت جذب آب آنها را کاهش می دهد. این امر یکی از اصلی ترین دلایل خشکی پوست های پیر است. آسیب های ژنی در نهایت باعث بروز سرطان های پوستی می شوند.

این روزها، این موضوع بسیار مورد توجه برخی صنایع آرایشی قرار گرفته و محصولاتی عرضه کرده اند که ادعا می شود حاوی  DNA و RNA گیاهی بوده و با مصرف آنها آسیب های ژنی ترمیم می شوند. با اطمینان می توان گفت که این محصولات هیچگونه تاثیری نداشته و ادعاهای بیان شده در مورد آنها کاملا اغراق آمیز و بی اساس است.

سایر علایم پیری ناشی از نورخورشید

:: پیگمانتاسیون (تجمع رنگدانه ها) ناهمگون و غیر یکنواخت

:: ظهور رگهای خونی متسع در سطح پوست یا تلانژکتازی

:: تشخیص پیری ناشی از نور خورشید

:: لک های پیری یا لک های خورشیدی

:: امکان بروز سرطان های پوستی

تشخیص پیری ناشی از نور خورشید

در یک فرد میانسال، با مقایسه بین پوست پشت دست، که در معرض نور خورشید است، با پوست ناحیه داخلی بازو، که در معرض نورخورشید نمی باشد، می توان این نوع پیری را تشخیص داد.

:: پوست ناحیه بازو، صاف تر و جوان تر به نظر می رسد.

:: خاصیت ارتجاعی پوست ناحیه پشت دست به طور قابل توجهی کاهش یافته است.

همچنین، در این ناحیه پوست دارای چروک بوده و تجمع ناهمگون رنگدانه ها به شکل لک های پیری یا لک های خورشیدی مشاهده می شود.

دود سیگار

مصرف طولانی مدت سیگار باعث بروز چین و چروک در اطراف دهان و ظاهر لاغر، پف کرده، رنگ پریده و خاکستری رنگ پوست می شود. بدیهی است که ترک سیگار بهترین اقدام به منظور مبارزه با پیری زودرس پوست می باشد. در غیر این صورت، مصرف خوراکی یک ویتامین آنتی اکسیدان (مثل ویتامین C) و استفاده از یک رتینوئید موضعی می تواند اثرات دود سیگار را کم رنگ تر می نماید. چین و چروک اطراف دهان را می توان با استفاده از فرآورده های تزریقی کلاژن به طور موقت برطرف نمود. یک اقدام درمانی دیگر برای این افراد استفاده از تکنیک های مسطح سازی لیزری پوست است. با این حال، چین و چروک ها به دنبال مصرف دوباره سیگار مجددا ظاهر می شوند.

ویژگی های اصلی پیری پوست

به طور کلی، در هر دو نوع پیری پوست این موارد اتفاق می افتد: کاهش محتوای اکسیژن سلول، تشکیل رادیکال های آزاد، تخریب فیبرهای کلاژن و الاستین، کاهش تکثیر و تمایز سلولی، تشکیل سلول های ناهنجار، کاهش مقدار چربی و کمبود برخی عناصر بین سلولی. این تغییرات به طور کلی باعث بروز مشخصه ها ی زیر می شوند.

:: عمیق شدن خطوط قیافه ای صورت

:: شل و آویزان شدن پوست

:: چروک های ریز

عمیق شدن خطوط قیافه ای صورت

هنگامی که یک فرد جوان حالات مختلف قیافه ای به خود می گیرد، مثلا اخم می کند، می خندد، ابرو های خود را بالا می اندازد و چشمان خود را تیز می کند، ماهیچه های صورت منقبض شده و پوست نیز به دنبال آن دچار چین و چروک می شود. به اینگونه چروک های موقت، چروک های دینامیک گفته می شود. زمانی که به علت پیری، فیبرهای الاستین دچار تغییر می شوند، پوست به تبع ماهیچه دچار چین و چروک می شود. ولی زمانی که فرد قیافه طبیعی به خود گرفته و ماهیچه ها از حالت انقباض خارج می شوند، پوست به همان حالت مانده و این باعث می شود که به تدریج چروک های دینامیک به چروک های پایدار تبدیل شوند. الگوی اینگونه چروک های دینامیک در هر فرد منحصر به فرد است، چرا که خطوط فیگور یا قیافه ای بستگی به عادات فرد داشته و از زمان بچگی شکل می گیرند. با گذشت زمان، این خطوط، دائمی و عمیق شده و ممکن است احساسات و خلق و خوی فرد را به غلط نشان دهند.

تعدیل پیری پوست

روند پیری پوست کاملا شناخته شده نبوده و راه قطعی برای پیشگیری از آن وجود ندارد. بااین حال، با انجام تدابیری می توان این روند را به حداقل رساند:

:: کمتر قرار گرفتن در معرض نور خورشید و استفاده از فرآورده های ضد آفتاب

:: استفاده از برخی فرآورده های موضعی یا خوراکی

:: تلاش به منظور تغییر عادات قیافه ای صورت

:: درمان های هورمونی جایگزین درزنان یائسه

:: عدم استعمال دخانیات

:: تغذیه مناسب

اجتناب از نور خورشید

اجتناب از نور خورشید و استفاده از فرآورده های ضد آفتاب، نقش مهمی در پیشگیری از پیری ناشی از نور خورشید دارد. اجتناب کامل از نور خورشید یک امر غیر ممکن است، ولی بهتر است از قرار گرفتن بی مورد در معرض نور خورشید، به ویژه در ساعات 10 صبح تا 4 عصر و هر گونه حمام آفتاب، خودداری شود. توصیه می شود که محصولات ضد آفتاب را هر روز استفاده نمود، حتی در صورت خارج نشدن از منزل. اشعه ماوراء بنفش نوع UVA)  A)  قادر به عبور از شیشه است، بنابراین در محیط منزل یا کار نیز وجود داشته و افراد در معرض خطر آن می باشند. استفاده از پوشاک و وسایل محافظ آفتاب از قبیل کلاه های لبه دار، لباس های با فاکتور حفاظتی15  (UPF=15) و عینک های آفتابی توصیه می شود.

عینک های آفتابی باعث جلوگیری از بروز آسیب های ناشی از نفوذ اشعه ماوراء بنفش به چشم می شوند. به علاوه، این عینک ها مانع از بروز پاسخ های غیرقابل اجتناب پوست اطراف چشم به نورخورشید می گردند. در صورت عدم استفاده از این عینک ها، چروک های نواحی اطراف چشم دائمی شده و منجر به ظهور دائمی چروک های پنجه کلاغی در طرف خارجی چشم ها می شود (به عبارتی، چروک های دینامیک تبدیل به چروک های پایدار پنجه کلاغی می شوند).

درمان ها ی هورمونی جایگزین

در طی سال های باروری خانم ها، استروژن (هورمون زنانه) در تخمدان ها تولید شده و وارد جریان خون می شود. این هورمون به نرمی، تازگی و ظاهر جوان پوست کمک می نماید. با بروز یائسگی، مقدار استروژن ترشح شده از تخمدان ها کاهش می یابد. بنابراین، علاوه بر اثرات عمومی یائسگی بر روی بدن، تغییرات قابل توجهی نیز در ظاهر پوست و عملکرد آن رخ می دهد.

امروزه استفاده از درمان های هورمونی جایگزین در دوران یائسگی بسیار متداول شده است. درمان جایگزین را می توان با مصرف قرص های هورمونی یا استفاده از چسب های پوستی حاوی هورمون ها انجام داد. دیگر مزایای این روش درمانی عبارتند از پیشگیری از گرگرفتگی، پیشگیری از خشکی واژن، کاهش علائم افسردگی و خستگی مفرط، و کاهش بروز بیماری های قلبی – عروقی و پوکی استخوان. درمان های هورمونی جایگزین، برای هر فرد متفاوت بوده و باید کاملا زیر نظر پزشک صورت گیرد.

فرآورده های آرایشی بسیاری در بازار وجود دارند که حاوی هورمون های زنانه بوده و ادعا می شود که دارای اثرات ضد پیری هستند. این فرآورده ها حاوی مقدار بسیار کمی استروژن و یا استروژن های گیاهی هستند و به همین علت در گروه محصولات آرایشی قرار گرفته و با عنوان دارو عرضه نمی شوند. این محصولات از پشتوانه علمی دقیقی برخوردار نبوده و بیشتر متخصصین پوست مصرف آنها را توصیه نمی کنند. به علت غلظت کم این فرآورده ها، اثرات آنها بر روی پوست در مقایسه با مصرف قرص های هورمونی ناچیز بوده و از سوی دیگر، دلایل علمی مستدلی مبنی بر اثر بخشی موضعی هورمون ها در چنین غلظت هایی وجود ندارد.

استفاده از برخی فرآورده های خاص

پیری پوست به هردلیلی که باشد، غیرقابل برگشت است. در طی چند سال اخیر است، شماری از محصولات جدیدکه می توانند روند پیری پوست را تحت تاثیر قرار داده و تعدیل نمایند عرضه شده اند. از این محصولات به عنوان انقلابی در صنایع آرایشی یاد می شود. این فرآورده ها عبارتند از :

:: فرآورده های آنتی اکسیدان به شکل موضعی و خوراکی

:: اسیدهای هیدروکسی (PHA,BHA,AHA)

:: پپتیدها و فاکتورهای رشد سلولی

:: رتینوئیدهای موضعی

مرطوب کننده ها به عنوان فرآورده های ضد چروک!؟

تا همین چندسال اخیر، تنها فرآورده هایی که به عنوان محصولات ضدچروک عرضه می شدند، آنهایی بودند که بر اساس افزایش میزان رطوبت پوست عمل می کردند. هنوز هم بسیاری از صنایع آرایشی، محصولات مرطوب کننده خود را با برچسب ضد چروک روانه بازار می کنند. مرطوب کننده ها، مقدار آب پوست را افزایش داده و متعاقبا پوست اندکی متورم شده و چروک های ریز به طور موقت برطرف می شوند. بنابراین، اثر ضد چروک مرطوب کننده ها کاملا موقتی بوده و به دنبال شست و شو برطرف می شود.

 موسسه خیریه حمایت از کودکان مبتلا به سرطان

 نویسنده : مدیر سایت

 تاریخ انتشار :

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ثابت کنید ربات نیستید * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.




مطلب پیشنهادی

استفاده از یک فرآورده مرطوب کننده

اسـتـفـاده از یـک فـرآورده مرطـوب کـنـنـده متاسفانه در مورد هیچ گروه از محصولات به اندازه …